Denkexperiment

Systeemdenkers houden zich vaak bezig met details zonder het oog op het geheel te verliezen, op deze manier komen ze soms tot sociale innovaties die – paradoxaal genoeg – eerder verontrusten dan blij stemmen. Ter getuigenis, op deze pagina een korte toelichting over Business Process Re-engineering, gevolgd door een praktisch voorbeeld over hoe kleine ingrepen tot een wereld van verschil kunnen leiden. Een ‘al spelenderwijs’ denkexperiment zoals er velen zijn, het geniet de interesse of ook niet.

Methodiek

Business Process Re-engineering is een managementtechniek en methodologie waarin een organisatie haar bedrijfsprocessen fundamenteel en radicaal herstructureert, om op deze manier grote verbeteringen binnen de organisatie teweeg te brengen. Business Process Re-engineering heeft niet alleen effect op de organisatiestructuur maar ook op het herstructureren en wijzigen van de managementstijl en organisatiecultuur. Davenport en Hammer definiëren drie wetmatigheden:

  • De organisatie is een verzameling van processen die op een empirisch-wetenschappelijk en systematische manier geherstructureerd kunnen worden.
  • De aard van de verandering is revolutionair en bestaat uit de overgang van functioneel-georiënteerde business units naar multidisciplinaire teams. Hierbij dient de bureaucratisch cultuur in de gehele organisatie veranderd te worden en dient bij ieder proces klanttevredenheid het uitgangspunt te worden.
  • Verandering begint bij het hoger management, zij dienen het voorbeeld te zijn voor de organisatie. De veranderingen zijn niet eenmalig maar het betreft een continu proces van aanpassen.

Out of the box

Michael Hammer kwam tot de conclusie dat alleen het automatiseren van bedrijfsprocessen nagenoeg geen tot weinig effect hadden op verhoging van efficiëntie van de bedrijfsprocessen. Volgens Michael Hammer leidt het automatiseren van bedrijfsprocessen pas tot een veel hogere efficiëntie en effectiviteit wanneer ook de doelstelling herzien wordt. Michael Hammer onderkent dus dat informatietechnologie voor radicale verbeteringen kan zorgen mits er wordt afgestapt van traditionele manieren van denken over hoe organisaties moeten opereren. Hammer staat beslist niet alleen met z’n bevindingen, vele anderen verwijzen naar dit proces.

Voorbeeld

Business Process Re-engineering is toepasbaar op alle niveaus binnen de samenleving, dit is vaak een zeer technische bezigheid waarin een vooropgestelde doelstelling determinerend is voor deze of gene keuze. Deze methode kan ook leiden tot oplossingen voor ‘wereldse’ problemen, de impact van een ‘out of the box’ attitude komt hiermee dan ook in de schijnwerpers te staan. In onderhavig voorbeeld richten we de aandacht op het vandaag veel besproken ‘fractioneel bankieren‘, hier voegen we ‘al spelenderwijs’ een extra dimensie aan toe waardoor een heel andere situatie ontstaat. Zo eenvoudig mogelijk, ontdaan van allerhande overtolligheden opdat de essentie transparant blijft:

  1. Vanuit de vrije markt stappen we naar de bank om een lening af te sluiten, de bank creëert dit geld uit het ‘niets’. Deze overeenkomst wordt geregistreerd in de respectievelijke boekhoudingen, voor de bank een vordering op de klant, voor de klant een schuld jegens de bank. De maatschappelijke geldhoeveelheid is nu vergroot en het geld begint te circuleren in de reële economie.
  2. Bij aflossing van de lening gebeurt het omgekeerde, het uit het ‘niets’ gecreëerde geld verdwijnt hierdoor terug naar ‘niets’. Hierdoor vermindert de geldhoeveelheid op de vrije markt, net zoals vorderingen en schulden verkleinen om finaal te verdwijnen bij volledige aflossing. Dit is de normale gang van zaken bij fractioneel bankieren.
  3. Als extra dimensie laten we nu de aflossingen niet verdwijnen in het ‘niets’ maar deze worden doorgestort naar de overheid. Op deze manier kan de overheid inkomsten genereren uit de vrije markt zonder dat het principe van fractioneel bankieren geschaad wordt. Dit is van toepassing zolang de vrije markt leningen blijft afsluiten waardoor dan ook een WIN-WIN situatie ontstaat.
  4. De overheid kan deze gelden als een ‘goede huisvader’ aanwenden, gaande van pensioenen, cultuur, sport en spel, infrastructuur, gezondheidszorg, openbaar vervoer, schuldsanering, onderwijs, arbeidsdeling, wetenschappelijk onderzoek, armoedebestrijding, belastingverlagingen, milieuzorg, ontwikkelingshulp, duurzame energie … Op deze manier komt het geld terug ten dienste van de vrije markt en het algemeen maatschappelijk belang.

Eenvoud

Dit eenvoudige voorbeeld laat zien dat Business Process Re-engineering niet complex hoeft te zijn, centraal staat het volgen van een andere denkpiste om tot andere resultaten te komen. De maatschappelijke relevantie mag hier ‘evident’ genoemd worden, waar heden overheden nog ‘worstelen’ met tal van budgettaire beperkingen dan biedt deze structurele aanpassing – zij het a rato van de afgeloste schulden – soelaas. Deze louter technische ingreep laat toe om de ‘managementstijl’ te veranderen in die zin dat politieke partijen meer vrijheid krijgen om hun beleidsplannen door te voeren, hiermee kan dan ook de ‘klantentevredenheid’ (cfr bevolking) verhoogd worden.

Sociale impact

Deze innovatie vergt uiteraard nog uitdieping om de sociale impact correct te kunnen inschatten, in veel gevallen ontstaat immers een cascade aan neveneffecten die (nog) niet gezien worden bij een eerste – oppervlakkige – beschouwing. Naar traditie zal dit innovatieve voorstel verschillende reacties uitlokken, voor- en tegenstanders zullen dan ook het – vaak turbulente – debat kleur geven. Deze ingreep induceert inherent wel een mentaliteitswijziging waardoor ook een aangepaste modus operandi (cfr managementstijl) zich zou kunnen ontvouwen, op deze manier komen we dichter bij die ‘sociale economie’ die we in veel manifesten en debatten terugvinden. Dit voorbeeld staat echter niet alleen, veel meer voorbeelden kunnen immers gegeven worden.

Moreel dilemma

Met dit voorbeeld hebben we getracht ‘Business Process Re-engineering’ een praktische invulling te geven, succes is echter afhankelijk van diverse psychosociale factoren en derhalve niet omwille van het gemis aan sociale innovaties zoals met dit denkexperiment aangetoond wil worden. Anders gezegd, in dynamisch opzicht worden we door het experiment – willens nillens – naar een hachelijke ‘tweesprong’ geleid, ideëel gezien bestaan nu tal van problemen immers wel/niet naargelang de manier waarop gedacht wordt. Op deze manier lijkt het alsof we strijden tegen problemen die helemaal geen probleem hoeven te zijn. Finaal komen we hiermee ‘al spelenderwijs’ tot een ethisch loodzware kwestie. Maar wat nu? Moreel dilemma?

Generaliserend

Dit denkexperiment behoort tot een reeks van sociale innovaties die behoren tot het overkoepelende idee van een ‘monetaire reset’, hierdoor wordt een ‘ethische upgrade’ mogelijk gemaakt zonder garantie op succes. In het kort, een ‘monetaire reset’ is een verzamelnaam voor tal van technische ingrepen die tot een vreedzame doorbraak in de economische crisis kunnen leiden, een doemscenario is echter ook mogelijk waardoor een tragisch absurde situatie ontstaat. Over deze tweeledigheid – ineenstorting of doorbraak – handelt het economische debat, zij het misschien niet steeds bewust van de onderliggende dynamieken die ook tot chaotische verwarring kunnen leiden. Voor wie het de interesse geniet, gevangen in een beeld.

Advertenties